| Wiek dziecka |
Słyszenie i rozumienie |
Mówienie |
| 0-3 miesiąc |
- reaguje na głośne dźwięki,
- wycisza się lub śmieje, gdy do niego mówimy,
- przerywa płacz, gdy słyszy nasz głos,
- wzmaga lub przerywa ssanie, gdy usłyszy dźwięki
|
- głuży, wydając dźwięki przypominające gruchanie,
- radośnie piszczy, słysząc znane dźwięki,
- używa krzyku i płaczu do sygnalizowania własnych potrzeb
|
| 4-6 miesiąc |
- odwraca głowę, szukając źródła dźwięku,
- reaguje na zmianę tonu naszego głosu,
- zwraca uwagę na zabawki, które wydają dźwięki,
- reaguje na muzykę
|
- gaworzy, powtarza ciągi sylab i dźwięków własnych oraz zasłyszanych z otoczenia,
- zagadywane – gaworzy, uśmiecha się, porusza rękami i nogami
|
| 7-12 miesiąc |
- odwraca się i patrzy w kierunku źródła dźwięku,
- skupia uwagę, gdy do niego mówimy,
- pytane: „gdzie mama?”, „gdzie tata?”, „gdzie lampa?” – wskazuje palcem
|
- intensywnie gaworzy, np. „ta-ta-ta”, „ma-ma-ma”, „da-da-da”, „ba-ba-ba”,
- używa dźwięków, by zwrócić na siebie uwagę,
- wykorzystuje gesty i mimikę, by spytać lub poprosić o coś,
- mogą pojawić się pierwsze wyrazy, np. „mama”, „tata”, „baba”,
- pierwsze słowa nie muszą być kojarzone z konkretnym przedmiotem
|
| 12-24 miesiąc |
- poproszone – wskazuje poprawnie niektóre części ciała,
- wykonuje najprostsze polecenia, np. „daj buzi”, „zrób pa, pa”,
- słucha z zainteresowaniem prostych piosenek, wierszyków, krótkich opowiadań,
- potrafi wskazać często nazywane przez nas przedmioty
|
- zamiast słów stosuje wyrazy dźwiękonaśladowcze: „hau”, „bam”, „am, am”,
- powtarza wielokrotnie wyrazy zasłyszane z otoczenia, tzw. echolalie,
- zaczyna łączyć dwa wyrazy, pojawiają się wyrażenia typu: „nie chcę”, „mama daj”,
- wymawia samogłoski: „a”, „u”, „i”, „o”, „e”, „y” oraz spółgłoski „m”, „b”, „p”, „t”, „d”, „n”, „ł”, „j”,
- uprasza słowa, może wymawiać początek lub koniec słowa
|
| 2-3 rok |
- rozróżnia przeciwieństwa: „chodź - stój”, „nie ma – jest”,
- wykonuje bardziej złożone instrukcje, np. „weź misia i chodź do mamy”,
- wskazuje części ciała
|
- nazywa większość przedmiotów znanych z otoczenia,
- wymawia poprawnie coraz więcej głosek, np. „k”, „g”, „l”,
- trudne głoski może zastępować łatwiejszymi, np. zamiast „szalik” powie „salik” lub „sialik”, zamiast „ryba” powie „lyba”, „jiba”,
- pyta „co to?”, stosuje przeczenia, np. „nie ma mamy”, zaczyna używać liczby mnogiej,
- pytane – podaje swoje imię
|
| 3-4 rok |
- reaguje na głos z innego pokoju i komunikaty z radia i telewizji,
- potrafi odróżnić wymowę prawidłową od zniekształconej, np. „sanki” – „sianki”
|
- jest rozumiane przez osoby obce,
- buduje coraz dłuższe zdania,
- coraz więcej pyta,
- odpowiada na proste pytania: „kto?”, „co?”, „gdzie?”, „z kim?”, „w czym?”,
- często upraszcza najtrudniejsze głoski: „sz”, „ż”, „cz”, „dż”, „r”,
- zwykle mówi płynnie, czasem mogą pojawiać się zawahania, powtórzenia dźwięków, sylab, wyrazów, przeciągania głosek, tzw. rozwojowa niepłynność mowy
|
| 4-5 rok |
- z uwagą słucha prostego opowiadania i potrafi odpowiedzieć na pytania związane z jego treścią,
- rozumie komunikaty wypowiadane przez obce osoby
|
- zadaje bardzo dużo pytań,
- może wymawiać najtrudniejsze głoski: „sz”, „ż”, „cz”, „dż”, „r”,
- buduje bogate zdania, używa coraz więcej przymiotników,
- potrafi opowiedzieć prostą historyjkę,
- stosuje podstawowe reguły gramatyczne, choć czasem jeszcze je myli
|
| 5-6 rok |
- rozumie trudniejsze instrukcje, np. klaśnij w dłonie, a potem połóż ręce na kolanach”,
- potrafi wysłuchać dłuższego opowiadania, bajkę, rozumie morał,
- rozumie określenia typu: „pod”, „na”, „obok”,
- prawidłowo interpretuje znaki symboliczne, np. „kółko” i „trójkąt” – znaki drogowe
|
- mowa jest wyraźna i poprawna, prawidłowo wymawia wszystkie głoski języka polskiego,
- poprawnie buduje zdania – stosuje reguły gramatyczne,
- potrafi odpowiedzieć na bardziej złożone pytania, opowiada, używając zdań złożonych,
- potrafi opowiedzieć, co widzi na ilustracji, opowiada bajki,
- potrafi porozmawiać z osobą obcą, nie odbiegając od tematu,
- używa słów określających stosunki przestrzenne i nazywa podstawowe figury geometryczne
|
